Όταν η περιβαλλοντική ακτιβίστρια και συγγραφέας Ρέιτσελ Κάρσον έγραψε το βιβλίο της « Σιωπηλή Άνοιξη» το 1962 , εφιστώντας την προσοχή του κόσμου στους κινδύνους του φυτοφαρμάκου DDT, η απειλή για την αναπαραγωγική ικανότητα των πτηνών -ειδικά του φαλακρού αετού- ήταν αυτή που ώθησε τους ανθρώπους να αναλάβουν δράση.
Έξι δεκαετίες αργότερα, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Rutgers στο Νιου Μπράνσγουικ διερευνούν έναν άλλο παγκόσμιο περιβαλλοντικό ρύπο, κάνοντας παραλληλισμούς με την κρίση που εντόπισε ο Κάρσον. Αυτή τη φορά, ο ρύπος είναι ο υδράργυρος και οι φρουροί είναι πιγκουίνοι που ζουν στις πιο απομακρυσμένες γωνιές της Ανταρκτικής Χερσονήσου.
«Υπάρχει μια αναλογία μεταξύ του υδραργύρου και του DDT», λέει ο John Reinfelder , καθηγητής στο Τμήμα Περιβαλλοντικών Επιστημών της Σχολής Περιβαλλοντικών και Βιολογικών Επιστημών Rutgers και συν-συγγραφέας μιας μελέτης σχετικά με την περιεκτικότητα σε υδράργυρο των υδρόβιων πτηνών που δεν πετούν , η οποία δημοσιεύτηκε στο Science of the Total Environment.
«Τη δεκαετία του 1960, ανακαλύψαμε το DDT σε απομακρυσμένες τοποθεσίες όπου δεν χρησιμοποιούνταν», δήλωσε ο Ράινφελντερ. «Η κατάσταση είναι παρόμοια με τον υδράργυρο σήμερα. Δεν υπάρχουν ανθρώπινες πηγές κοντά στον Νότιο Ωκεανό, αλλά λόγω της μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις μέσω της ατμόσφαιρας, υπάρχει κίνδυνος να συσσωρευτεί στους πιγκουίνους».
Ο υδράργυρος είναι μια επικίνδυνη νευροτοξίνη που συσσωρεύεται σε υδρόβιες και χερσαίες πηγές τροφής. Τα ιχθυοφάγα ζώα διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης. Η χρόνια έκθεση επηρεάζει αρνητικά την αναπαραγωγή και μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα όπως λήθαργο και αδυναμία. Σε υψηλές δόσεις, ο υδράργυρος είναι θανατηφόρος.
Για να αξιολογήσουν το γεωγραφικό εύρος του υδραργύρου και να καθορίσουν μια νέα γραμμή βάσης για τον υδράργυρο στους πιγκουίνους της Ανταρκτικής, οι Reinfelder και Philip Sontag , μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Rutgers-New Brunswick και κύριος συγγραφέας, ανέλυσαν φτερά από ενήλικους πιγκουίνους που ανακτήθηκαν από μια περιοχή αναπαραγωγής κοντά στο νησί Anvers στη Δυτική Ανταρκτική Χερσόνησο.
Φτερά από τρία είδη πιγκουίνων – τους πιγκουίνους Adélie, Gentoo και Chinstrap – συλλέχθηκαν κατά την αναπαραγωγική περίοδο 2010/11 από τον William R. Fraser , ανώτερο ερευνητή της Ομάδας Έρευνας Πολικών Ωκεανών, στο Sheridan της Μοντάνα. Λόγω των κανονισμών γεωργικής ασφάλειας, τα δείγματα δεν μπορούσαν να σταλούν στις ΗΠΑ για ανάλυση μέχρι πρόσφατα.
Συντελεστές
Τζον Ράινφελντερ
Εκτός από τον υδράργυρο, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Rutgers μέτρησαν επίσης τις αναλογίες των ισοτόπων άνθρακα-13, ενός δείκτη της τοποθεσίας αναζήτησης τροφής, και αζώτου-15, ενός δείκτη θέσης στην τροφική αλυσίδα, στα δείγματα. Αυτό βοήθησε στον εντοπισμό των πηγών υδραργύρου στους πιγκουίνους στον Νότιο Ωκεανό. Εξέτασαν επίσης την κατανομή μεγέθους του κριλ από τη Δυτική Ανταρκτική Χερσόνησο, μιας αγαπημένης τροφής των πιγκουίνων της Ανταρκτικής.
Χρησιμοποιώντας τα συνδυασμένα σύνολα δεδομένων, οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικές διαφορές στη συσσώρευση υδραργύρου. Στους πιγκουίνους Adélie και gentoo, τα επίπεδα υδραργύρου ήταν από τα χαμηλότερα από οποιοδήποτε είδος πιγκουίνου που έχει παρατηρηθεί στον Νότιο Ωκεανό μέχρι σήμερα, έγραψαν. Ωστόσο, στους πιγκουίνους με το πηγούνι, τα επίπεδα υδραργύρου ήταν σημαντικά υψηλότερα.
Η Sontag δήλωσε ότι η απόκλιση πιθανότατα οφείλεται στο γεγονός ότι οι διατροφικές συνήθειες των πιγκουίνων με το πηγούνι διαφέρουν από εκείνες των άλλων ειδών που μελετήθηκαν. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα που δεν αναπαράγονται, οι πιγκουίνοι μεταναστεύουν σε βορειότερα γεωγραφικά πλάτη, όπου αυτοί και άλλοι πιγκουίνοι συσσωρεύουν υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου από τους πιο νότιους πιγκουίνους. Αυτό το συμπέρασμα επιβεβαιώθηκε από την ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της τοποθεσίας αναζήτησης τροφής (άνθρακας-13) και του υδραργύρου στα φτερά των πιγκουίνων. Είναι η πρώτη μελέτη που δείχνει ότι ο άνθρακας-13, και όχι το άζωτο-15, εξηγεί καλύτερα τις συγκεντρώσεις υδραργύρου σε πιγκουίνους σε όλο τον Νότιο Ωκεανό.
Τα λεπτομερή αποτελέσματα αυτών των μελετών συμβάλλουν στις παγκόσμιες προσπάθειες χαρτογράφησης της έκθεσης στον υδράργυρο στα θαλάσσια ζώα, δήλωσε ο Reinfelder.
«Πριν από αυτή τη μελέτη, δεν γνωρίζαμε ότι οι πιγκουίνοι που μεταναστεύουν βορειότερα εκτίθενται σε υψηλότερα επίπεδα υδραργύρου», είπε. «Αυτά τα δεδομένα μας επιτρέπουν να μάθουμε όχι μόνο για τη συσσώρευση υδραργύρου, αλλά και για την οικολογία των πιγκουίνων γενικότερα».
Οι πηγές ρύπανσης από υδράργυρο έχουν μετατοπιστεί τις τελευταίες δεκαετίες. Για χρόνια, ο υδράργυρος εισερχόταν στην ατμόσφαιρα ως υποπροϊόν των μονάδων παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα.
Οι προσπάθειες για τη μείωση της ρύπανσης από υδράργυρο —ιδίως μέσω της Σύμβασης της Μιναμάτα για τον Υδράργυρο, την οποία υπέγραψαν 2013 χώρες το 140— έχουν συμβάλει στη μείωση των εκπομπών στο περιβάλλον. Μια μελέτη του 2024 από ερευνητές του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης διαπίστωσε ότι τα επίπεδα υδραργύρου στην ατμόσφαιρα μειώθηκαν κατά περίπου 2005% μεταξύ 2020 και 10. Το κλείσιμο των μονάδων παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα συνέβαλε σε αυτή τη μείωση.
Αλλά άλλες πηγές, όπως η μικρής κλίμακας εξόρυξη χρυσού στις αναπτυσσόμενες χώρες, συνεχίζουν να μολύνουν το περιβάλλον με το δηλητήριο. Οι μεταλλωρύχοι χρησιμοποιούν στοιχειακό υδράργυρο για την εξαγωγή χρυσού από μεταλλεύματα. Αυτή η διαδικασία παράγει πάνω από 1.000 τόνους υπολειμμάτων και ατμών υδραργύρου ετησίως.
Σύμφωνα με τον Reinfelder, η μελέτη παρέχει μια επισκόπηση του πώς οι διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν την υγεία των πιγκουίνων και πώς η ρύπανση από υδράργυρο κυκλοφορεί στους ωκεανούς του κόσμου.
«Όπως ακριβώς με το DDT τη δεκαετία του 1960, η επιστήμη σήμερα επικεντρώνεται στην παρακολούθηση του υδραργύρου», είπε. «Θα μειωθούν τα επίπεδα υδραργύρου στα ψάρια που τρώνε άνθρωποι και ζώα; Αυτή είναι η ελπίδα».
