Kutheni umnenga one-humpback uTimmy engenakutshona – Indlela esebenza ngayo iminenga ene-humpback

yi | Meyi 2, 2026
UTimmy ujika ejonge elwandle oluvulekileyo. Umfanekiso ongokomfanekiso. Iikhredithi: Unsplash

Iiminenga ezibizwa ngokuba yi-humpback ezifana ne-Timmy ziqhelene ngokupheleleyo nokuphila emanzini. Imizimba yazo ixhaswa yi-hydrostatic buoyancy, ebangelwa kukudibana koxinano lwezicubu, amanqatha, nomoya wemiphunga. Nokuba imeko yayo ibuthathaka—njengoko kwakunjalo ngo-Timmy emva kweeveki ezimbalwa evaleleke, ulusu lungakhuselekanga ngenxa yamanzi oLwandle iBaltic angenatyuwa ingako, kunye nokungatyi ukutya—le physiology ithintela ukuntywila okungalawulekiyo nokutshona elwandle oluvulekileyo. Umnenga unokugcina indawo yawo phezu kwamanzi okanye untywile ngendlela elawulwayo logama nje usakwazi ukudada kancinci.

Uphononongo oluphambili oluphononongwe ngontanga oluvela ngo-2018 (uNarazaki et al., olupapashwe kwi-PLOS ONE) lulinganise uxinano lwezicubu zemikhomo ye-humpback (iMegaptera novaeangliae) ngokuhlalutya izigaba zokuntywila ngexesha lokuntywila. Uxinano oluqhelekileyo lwezicubu yayiyi-1031,6 ± 2,1 kg/m³ (95% isithuba sokuzithemba: 1029,5–1033,6 kg/m³). Amanzi olwandle anoxinano olumalunga ne-1025–1028 kg/m³. Ngenxa yoko, izicubu zixinene kancinci kunamanzi, nto leyo ebangela ukuthambekela kokubhabha okuncinci. Nangona kunjalo, uxinano luyahluka kakhulu phakathi kwabantu ngabanye (ukusuka kwi-1025,2 ukuya kwi-1043,1 kg/m³) kwaye luxhomekeke ngokuthe ngqo kumxholo we-lipid kwi-blubber: ii-lipids zinoxinano olumalunga ne-900,7 kg/m³ kuphela, ngelixa izicubu ezingenamafutha zinoxinano olumalunga ne-1114,6 kg/m³. Umxholo ophezulu wamafutha unciphisa uxinano olupheleleyo kwaye unyusa ukubhabha. Iimazi ezikhulelweyo kunye nezilwanyana ezondlekileyo zifikelela kumaxabiso aphantsi kakhulu oxinano (umz., 1026,5 kg/m³). Ngexesha lokutya, uxinano lwezilwanyana nganye luyehla ngokulinganisela ngenxa yokufumba kwamafutha emzimbeni.

Imiphunga idlala indima eyongezelelweyo: Ngokuphefumla nokuphefumla, kunye nokucinezela umoya xa unzulu kakhulu, imikhomo ye-humpback inokuyilungisa ngokukhutheleyo indlela ebhabha ngayo. Idatha yakutshanje yokuziphatha (uRatsimbazafindranahaka et al., 2025, iJournal of Experimental Biology) ibonisa ukuba imikhomo ye-humpback yabantu abadala ilawula ngabom indlela ebhabha ngayo xa intywila nzulu – ngaphandle kokuxhomekeka kuphela ekucinezeleni imiphunga. Basebenzisa oku ukutyibiliza okanye ukunyuka ngamandla ngendlela efanelekileyo. Kumanzi angaphantsi koLwandle iBaltic (ngokudla ngokuba ngaphantsi kweemitha ezi-2 ubunzulu), uTimmy wayengenalo olu hlobo lokubhabha olupheleleyo: Ubunzima bomzimba wakhe bucinezelwe kwiimbambo zakhe, imiphunga, kunye namalungu omzimba, okwenza ukuphefumla kube nzima kwaye kukhokelela ekudinweni. Nangona kunjalo, emanzini avulekileyo oLwandle oluseMantla okanye eAtlantiki, ukubhabha kuyabuyiselwa ngokupheleleyo, ukuze umkhomo – nokuba ubuthathaka – ungatshoni “njengelitye” logama nje ekwazi ukugcina umngxuma wakhe womoya phezu kwamanzi.

Ngamafutshane: UTimmy akanakukwazi ukuntywila nje kuba umaleko wakhe wamafutha uyawunciphisa kakhulu uxinano lwezicubu, imiphunga yakhe ivelisa ukushukuma okuguquguqukayo, kwaye iintshukumo zokubhukuda ezisebenzayo (nokuba zincinci) zizinzile kwindawo yakhe. Olu luhlengahlengiso oluthile lweentlobo zonke zezilwanyana zase-cetacean kwaye luchaza isizathu sokuba neentaka ezigulayo okanye ezingondlekanga zihlala phezu kwamanzi ixesha elide emanzini anzulu.

Imithombo eqinisekisiweyo (izifundo eziphononongwe ngoontanga, ezifikeleleka ngokuthe ngqo):

  • UNarazaki, T. et al. (2018). Uxinano lomzimba wemikhomo ye-humpback (Megaptera novaeangliae) ekuqokeleleni kokutya okuqikelelweyo ngokusebenza kwe-hydrodynamic gliding. PLOS ONE 13(7): e0200287. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0200287 (kwakhona i-PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6042725/)
  • URatsimbazafindranahaka, MN et al. (2025). Idatha yokuziphatha ibonisa ulawulo lokubhabha oluguquguqukayo ngexesha lokuntywila okungaphantsi kwamanzi kwiminenga enezihlunu. Ijenali yeBiology yoVavanyo 228(8): jeb249936. https://journals.biologists.com/jeb/article/228/8/jeb249936/367768 (PDF: https://journals.biologists.com/jeb/article-pdf/228/8/jeb249936/3645560/jeb249936.pdf)

Ezi zifundo zisekelwe kwidatha yasemini echanekileyo (ukukhawulezisa, ubunzulu, isantya) evela kwiminenga ezidada ngokukhululekileyo kwaye zibonelela ngemilinganiselo echanekileyo yomzimba yokulawula uxinano kunye nokubhabha. Zisebenza kuhlobo lonke, nokuba imeko kaTimmy yeyiphi na.

UTimmy ujika ejonge elwandle oluvulekileyo. Umfanekiso ongokomfanekiso. Iikhredithi: Unsplash
UTimmy ujika aye ngaselwandle oluvulekileyo. Umfanekiso oqingqiweyo: Unsplash
I-avatar yombhali
ILabNews Media LLC
LabNews: Biotech. Impilo yeDijithali. IiSayensi zoBomi. Pugnalom: Iindaba zokusingqongileyo. ULondolozo lweNdalo. Imo iyatshintsha. augenauf.blog: Sijonga ukuphathwa gadalala
Umbhali: LabNews Media LLC

LabNews: Biotech. Impilo yeDijithali. IiSayensi zoBomi. Pugnalom: Iindaba zokusingqongileyo. ULondolozo lweNdalo. Imo iyatshintsha. augenauf.blog: Sijonga ukuphathwa gadalala