Kini idi ti ọpọlọpọ awọn eya igi ṣe n gbe ni awọn igbo ọlọrọ eya ati bii eyi ṣe ni ibatan si awọn ilana aye kan ti awọn eya igi ti pẹ ti jẹ koko ọrọ ariyanjiyan ni ilolupo eda. Ṣiṣalaye ibeere yii jẹ pataki nitori pe o le pese awọn oye ti o niyelori si iduroṣinṣin ti awọn igbo ọlọrọ ti eya. Ẹgbẹ agbaye ti awọn onimo ijinlẹ sayensi ti o ṣakoso nipasẹ Ile-iṣẹ Helmholtz fun Iwadi Ayika (UFZ) ti ṣe awari awọn ilana airotẹlẹ ni pinpin aye ti awọn eya igi ati gbejade awọn awari wọn ni Iseda. Lati rii daju ibagbepọ ti awọn eya igi, awọn igbo igbona ati iwọn otutu ni aṣeyọri lo awọn ilana ilodisi ti o da lori iṣupọ igi ati ọpọlọpọ awọn eya igi.
Wọn jẹ ibi ipamọ data ti o daju: Pẹlu diẹ sii ju awọn igbero akiyesi ayeraye 75 ni awọn orilẹ-ede 29 ni kariaye, nẹtiwọọki igbo Global Earth Observatory (ForestGEO) ti Smithsonian Tropical Research Institute (STRI) nfunni ni aye ti o dara julọ lati ṣe iwadii awọn agbara ti awọn ilolupo igbo ni lati le ni oye awọn ilana ti o ni ipa lori eto ati iṣẹ ti igbo. Lori awọn aaye 20 si 50 saare wọnyi, gbogbo igi ni a ti ṣe idanimọ, wọn, ati akiyesi fun diẹ sii ju 40 ọdun, nigbagbogbo diẹ sii ju 200.000 igi fun aaye kan. Awọn oluṣapẹrẹ ilolupo UFZ meji Dokita Thorsten Wiegand ati Ọjọgbọn Dokita Andreas Huth ṣe akiyesi ni pẹkipẹki ni awọn ipo 21 ni awọn nwaye, awọn ilẹ-ilẹ, ati agbegbe iwọn otutu. Lilo data ForestGEO, ẹgbẹ kariaye kan ti iṣọkan nipasẹ awọn oniwadi UFZ meji ṣe atupale bi a ṣe pin awọn eya igi ni awọn igbo ati awọn ilana wo ni o ni iduro fun awọn ilana aye wọnyi. Òǹkọ̀wé Thorsten Wiegand sọ pé: “Wíwá àwọn ìlànà tó ń ṣàkóso ìpínkiri ààyè àwọn irú ọ̀wọ́ igi àti ìyípadà tó wà nínú igbó ti jẹ́ ìpèníjà nínú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ òtítọ́,” ni òǹkọ̀wé aṣáájú ọ̀nà Thorsten Wiegand sọ, ní ṣíṣe àpèjúwe ìbéèrè náà.
Fun awọn itupalẹ wọn, ẹgbẹ iwadii ṣe ayẹwo gbogbo awọn igi kọọkan pẹlu iwọn ila opin ẹhin mọto ti o kere ju 10 centimeters ni ọpọlọpọ awọn igbero ForestGEO. Andreas Huth sọ pé: “Bí wọ́n bá sún mọ́ igbó tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ sí equator, ó máa ń dín kù pé kí àwọn igi tí wọ́n ní irú ẹ̀yà tó ṣọ̀wọ́n ní pàtó kan wà nítòsí.” Ni idakeji, ninu awọn igbo ti agbegbe otutu, wọn ri awọn iyatọ kekere nikan laarin awọn eya ti o wọpọ ati toje. Eyi ṣe abajade ni iwọn didun kan ti o gbooro lati awọn ilẹ-ofe nipasẹ awọn iha ilẹ-ilẹ si awọn iwọn iwọn otutu. Eyi mu ki awọn oniwadi UFZ ṣe awọn ibeere meji: Awọn ilana wo ni o fa awọn ibatan oriṣiriṣi laarin igbohunsafẹfẹ ati nọmba awọn aladugbo ti iru kanna? Ati awọn abajade wo ni eyi ni fun ibagbepọ ti awọn eya igi?
Láti rí ìdáhùn sí àwọn ìbéèrè wọ̀nyí, àwọn olùwádìí lo ìmọ̀ tó wà nípa bí àwọn irúgbìn ṣe ń pín káàkiri. “Ní nǹkan bí ìpín 70 sí 80 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn irúgbìn ní àwọn ilẹ̀ olóoru ni àwọn ẹranko ń tàn káàkiri, èyí tó pọ̀ ju èyí tó wà nínú àwọn igbó olóoru lọ,” Thorsten Wiegand sọ. Ohun pàtàkì mìíràn ni fungi mycorrhizal . Àwọn nẹ́ẹ̀tìwọ́ọ̀kì fungi wọ̀nyí ní ìbáṣepọ̀ symbiotic pẹ̀lú àwọn gbòǹgbò igi tó dára, èyí tó ń ṣe àǹfààní fún àwọn ohun alààyè méjèèjì: Fungi náà ń fún àwọn igi ní oúnjẹ àti omi, àti ní ìpadàsẹ̀yìn, ó ń gba glucose. “Nínú àwọn igbó olóoru, mycorrhiza ń dáàbò bo gbòǹgbò àwọn igi kékeré tó wà nítòsí àwọn igi ńláńlá ti irú kan náà kúrò lọ́wọ́ àwọn kòkòrò àrùn tàbí àwọn kòkòrò,” Dókítà Samuel M. Fischer, tó tún kópa nínú ìwádìí náà ṣàlàyé. Ní àwọn igbó olóoru, síbẹ̀síbẹ̀, irú fungi kan pàtó, arbuscular mycorrhiza, ló ń jọba, èyí tí kò dáàbò bo gbòǹgbò àwọn igi kékeré. “Nítorí náà, àwọn irúgbìn náà gbọ́dọ̀ rí i dájú pé wọ́n jìnnà sí àwọn igi òbí wọn, àwọn ẹranko sì máa ń ràn wọ́n lọ́wọ́ pẹ̀lú èyí,” ó sọ. Tí a bá ronú nípa àwọn igi láti àwọn ibi 21 ForestGEO tí a kẹ́kọ̀ọ́ nípa wọn tí àwọn ẹranko ń fọ́n káàkiri tí wọ́n sì ní arbuscular mycorrhizae, ìyípadà láti àwọn ilẹ̀ olóoru sí àwọn ibi tí ó wà ní ìrọ̀rùn túbọ̀ hàn gbangba. Ìparí ọ̀rọ̀ náà ni pé: “Nínú àwọn igbó olóoru, àwọn ọ̀nà bíi fífí irúgbìn kiri nípasẹ̀ àwọn ẹranko máa ń yọrí sí àwọn ìlànà ààyè tí a rí, nígbà tí nínú àwọn igbó olóoru, àwọn fungus mycorrhizal máa ń rí i dájú pé àwọn irúgbìn tó ṣọ̀wọ́n pàápàá lè ní ọ̀pọ̀ àwọn aládùúgbò ti irúgbìn kan náà,” Thorsten Wiegand sọ.
Lati gba awọn oye tuntun sinu ibagbepo eya lati awọn abajade ti itupalẹ data aaye, awọn oniwadi UFZ ni bayi gbarale awọn iṣeṣiro ti o fojuhan gbangba ati awọn awoṣe mathematiki. Andreas Huth sọ pe “A fẹ lati mọ kini awọn ohun pataki jẹ fun awọn oriṣi igi ti o ni awọn ibeere kanna lati gbe,” Andreas Huth sọ. Ohun pataki kan fun ibagbepo awọn eya ati nitorinaa iduroṣinṣin ti agbegbe eya ni igbo ni gbogbogbo boya awọn iru igi ti o ṣọwọn le dagba lẹẹkansi. Ni idi eyi, agbegbe eya igi ni a ka ni iduroṣinṣin. Awọn oniwadi UFZ ti ṣe agbekalẹ agbekalẹ tuntun fun imọ-jinlẹ ti awọn agbara igbo ti o pẹlu ifosiwewe eewu kan. Eyi ni pataki pinnu awọn ipo labẹ eyiti eya toje le ye.
Abajade: Ifilelẹ eewu jẹ kere diẹ sii ti eya naa jẹ ati awọn aladugbo ti o jọra ti o ni. Eleyi mu ki awọn ti o ṣeeṣe ti eya le ibagbepo. Awọn eya ti o wa ninu awọn igbo igbona ni gbogbogbo ni ifosiwewe eewu kekere kan. Ni awọn igbo igbona, awọn okunfa eewu ti awọn eya igi nigbagbogbo pọ sii, ṣugbọn awọn ifosiwewe miiran ṣe ipa kan nibẹ, gẹgẹbi awọn irugbin tuka ti ẹranko, eyiti o le sanpada fun aila-nfani yii. Thorsten Wiegand sọ pe: “Awọn igbo igbona ati iwọn otutu ni idi eyi ọkọọkan ṣe afihan igbekalẹ aye to dara julọ ninu eyiti ibagbepọ ti awọn eya igi ti di idasilẹ,” Thorsten Wiegand ṣe akopọ.
Ilana aaye tuntun ti a ṣe awari ni bayi ni aaye ibẹrẹ fun iwadii siwaju, eyiti Thorsten Wiegand, papọ pẹlu Andreas Huth, pinnu lati ṣe agbekalẹ imọ-jinlẹ siwaju fun agbọye awọn agbara aye ati iduroṣinṣin ti awọn igbo ọlọrọ ti ẹda laarin ilana ti Ilọsiwaju ERC Grant ti a fun ni ni ọdun to kọja. “A fẹ ni bayi lati faagun awọn iwadii ati awọn ọna wa ni pataki, fun apẹẹrẹ, nipa gbigbe sinu iṣiro iwọn igi, iṣiwa eya, ati awọn abuda ẹya alaye diẹ sii, ati nipa lilo data oye jijin,” o sọ. Wọn ni isunmọ awọn owo ilẹ yuroopu 2,5 ni ọwọ wọn fun ọdun marun.
Atilẹba atejade
Thorsten Wiegand, Juyu Lian, Luxiang Lin, Feng Liu, Keping Ma, William McShea, Xiangcheng Mi, Jonathan A. Myers, Anuttara Nathalang, David A. Orwig, Guochun Shen, Sheng-Hsin Su, I-Fang Sun, Xihua Wang, Amy Wolf, Enrong Yanhu, Wantu & Andre Huui Yeasth, Yaning, Wantu Yeasth; apapọ pẹlu ọpọlọpọ ati ibagbepo ninu awọn igbo, Iseda, doi: 10.1038/s41586-025-08604-z
Ka tun
