Timmy ń kú lọ díẹ̀díẹ̀. Pẹ̀lú ìrora. Pẹ̀lú àwọ̀n ìpẹja ní ẹnu rẹ̀, èyí tí ó mú kí ó má ṣeé ṣe fún un láti jẹun, ó ń fún un ní ọgbẹ́, ó sì ń pa á ní majele. Ó dùbúlẹ̀ nínú omi tí kò jinlẹ̀, ó ń mí ẹ̀mí díẹ̀, kò sì dá sí àwọn ọkọ̀ ojú omi tàbí àwọn olùgbàlà. Awọ ara rẹ̀ wú nítorí pé omi líle ti Òkun Baltic ti dín ní iyọ̀ jù fún ẹja humpback láti Atlantic. Kò jẹun dáadáa fún ọ̀sẹ̀ mélòó kan. Àti àwa, ènìyàn, ti pa á. Kìí ṣe pẹ̀lú harpoon bíi ti ìgbà àtijọ́, kìí ṣe pẹ̀lú ìbọn kan ṣoṣo - ṣùgbọ́n pẹ̀lú ìwà ipá ojoojúmọ́ tí a kò lè rí nínú iṣẹ́ ẹja wa. Timmy kìí ṣe àjálù. Timmy ni àmì ìkùnà ètò wa: A kò bọ̀wọ̀ fún àwọn ẹranko mọ́. A kò gbà wọ́n là mọ́. A ń pa wọ́n nítorí a fẹ́ jẹ ẹja. Owó pọ́ọ́kú. Lojoojúmọ́. Láìronú. Ìwé ìròyìn yìí kìí ṣe ẹ̀bẹ̀ fún àánú. Ó jẹ́ ẹ̀sùn. Àti ẹ̀bẹ̀ ìkẹyìn, kíákíá: Ẹ fi ẹja sílẹ̀. Nísinsìnyí. Títí láéláé. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn Timmy yóò kú - láìsí ìdákẹ́jẹ́ẹ́, láìlópin, nínú àwọn àwọ̀n wa.
Ẹ jẹ́ kí a gbé àwọn òtítọ́ kalẹ̀ lórí tábìlì kí ìmọ̀lára tó dé. Nítorí pé àwọn tí ó mọ òtítọ́ nìkan ló lè gbé ìgbésẹ̀. Timmy, ọ̀dọ́mọkùnrin ẹja humpback kan (Megaptera novaeangliae), tó gùn tó mítà 10 sí 15, ni a kọ́kọ́ rí ní Òkun Baltic ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹta ọdún 2026. Ó ti di ẹni tí ó ti kó sínú àwọ̀n ìpẹja ní èbúté Wismar. Àwọn apẹja gba apá kan nínú rẹ̀ wọ́n sì gé e kúrò - ṣùgbọ́n àwọn ohun tí ó kù wà nínú ẹnu rẹ̀ àti ara rẹ̀. Ẹyẹ àdàbà náà, ó lúwẹ̀ẹ́, ó sì lúwẹ̀ẹ́ lórí etíkun iyanrìn ní Timmendorfer Strand ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta. Àwọn olùrànlọ́wọ́ gbẹ́ ọ̀nà kan pẹ̀lú àwọn awakùsà, àwọn ọkọ̀ ojú omi dá ìgbì omi - Timmy lúwẹ̀ẹ́ láìsí ìgbì omi. Ó tún lúwẹ̀ẹ́ lẹ́ẹ̀kan sí i ní Wismar Bay. Lẹ́ẹ̀kan sí i ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta. Lẹ́ẹ̀kan sí i ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta. Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹta, ó lúwẹ̀ẹ́ fún ìgbà díẹ̀, ó sì tún lúwẹ̀ẹ́ lẹ́ẹ̀kan sí i. Ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹrin ọdún 2026: Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dùbúlẹ̀ láìsí ìṣísẹ̀ nínú omi tí kò jinlẹ̀ láàárín Poel àti Wismar. Onímọ̀ nípa omi ojú omi Franziska Saalmann láti Greenpeace ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “aláìlera púpọ̀,” ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má ń sọ̀rọ̀, kò sì lè rìn rárá. Ìrora awọ ara, àárẹ̀, àti àjẹkù àpò ní ẹnu rẹ̀. Àwọn ògbógi bíi Ọ̀jọ̀gbọ́n Kaiser kò fún un ní ìrètí púpọ̀. Òkun Baltic kò fún un ní oúnjẹ; àìní iyọ̀ ti mú un rẹ̀wẹ̀sì, àti pé wàhálà ìdènà ti mú un tán. Ó ń kú díẹ̀díẹ̀. Àti àpò náà? Ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ òpin.
Èyí kì í ṣe ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo. Ìgbésí ayé ojoojúmọ́ nìyí. Àjọ Àgbáyé fún Ẹja Whaling Commission (IWC) ṣírò pé ó lé ní 300.000 ẹja whale, dolphin, àti porpoises tí wọ́n ń kú lọ́dọọdún láti ọwọ́ ìdènà àti ìdènà nínú ohun èlò ìpẹja nìkan. Èyí ni ohun tó ń fa ikú àwọn cetaceans kárí ayé. Àwọn àwọ̀n iwin—àwọn àwọ̀n, ìlà, àti ìdẹkùn tí wọ́n sọnù tàbí tí wọ́n fi sílẹ̀—jẹ́ ìpín 5,7 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo àwọ̀n tí wọ́n lò, ìpín 8,6 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ìdẹkùn, àti ìpín 29 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ìlà. Lọ́dọọdún, 500.000 sí mílíọ̀nù kan tọ́ọ̀nù ohun èlò ìpẹja ló máa ń dé inú òkun. Wọ́n ń bá a lọ láti “pẹja” fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ìpín 66 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo àwọn ẹranko onírun, ìpín 50 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo àwọn ẹyẹ omi, àti gbogbo àwọn ẹ̀yà ìdin omi méje ló ń ní ipa lórí. Àwọn ẹja humpback bíi Timmy wà lára àwọn tí ó ṣeé ṣe jù: Nínú àwọn ènìyàn kan, tó 10,4 nínú ọgọ́rùn-ún ló ń kú tàbí tí àwọn ohun èlò iwin ń farapa. Ní Amẹ́ríkà nìkan, a ti rí i pé àwọn ẹja ńláńlá tó dì mọ́ àwọ̀n ẹja ní ọdún 2024 jẹ́ márùndínlọ́gọ́rin [95] – èyí tó pọ̀ sí i ju ti àwọn ọdún tó ti kọjá lọ. Ó lé ní ìdá mẹ́rìndínlọ́gọ́rin [85] nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ẹja ńláńlá ní Àríwá Atlantic ti ní àwọ̀n lórí wọn lẹ́ẹ̀kan ní ìgbésí ayé wọn. Ọ̀pọ̀ ìgbà ni wọ́n ti rí i pé ẹja ńláńlá náà ti kó sínú àwọ̀n ẹja.
Kí ló dé tí èyí fi ń ṣẹlẹ̀? Nítorí pé a ń jẹ ẹja. Iṣẹ́ ẹja pípa ní ilé-iṣẹ́ - àwọn ọkọ̀ akẹ́rù, àwọn àwọ̀n ẹja, àwọn àwọ̀n ẹja, àwọn igi àkàn - ń mú oúnjẹ wá fún ìjẹ ènìyàn. Fún sushi, fún ìka ẹja tí a fi búrẹ́dì ṣe, fún ẹja tuna tí a fi sínú àpò ní supermarket, fún ẹja salmon tí a fi oko ṣe (èyí tí a fi ẹran tí a mú ní ìgbẹ́ fún). Gbogbo ìjẹ ẹja tí a gbádùn ni ó ń náwó fún àwọn àwọ̀n wọ̀nyí. Àwọn àwọ̀n tí ó fa àgbọ̀n Timmy. Èyí ń dí i lọ́wọ́ láti wẹ̀. Èyí ń mú un pa díẹ̀díẹ̀, ó ń pa ebi, ó sì ń kó àrùn bá a. Ẹja whale tí a mú nínú àwọ̀n kò lè rì, mí, tàbí jẹun mọ́. Ó ń lo agbára tí kò lè kún. Àwọn ọgbẹ́ náà di àkóràn. Àwọn bakitéríà ń wọlé. Ara ń pàdánù àwọn ohun tí ó ní ọ̀rá. Níkẹyìn, ó ń rì, ebi ń pa, tàbí kí ìṣàn omi náà gbá a lọ sí etíkun - gẹ́gẹ́ bí Timmy ti fẹ́rẹ̀ jẹ́. Àti àwọ̀n náà? Ó ṣì wà. Ó ń bá a lọ láti pa. Àwọ̀n kan tí ó sọnù lè pa ọgọ́rọ̀ọ̀rún ẹranko kí ó tó bàjẹ́ - ní ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún, bí ó bá tilẹ̀ jẹ́ pé ó jẹ́ rárá.
Timmy jẹ́ àmì kan. Àmì àìbọ̀wọ̀ fún àwọn ẹranko. Àwọn ẹja Humpback fẹ́rẹ̀ẹ́ parẹ́ nípasẹ̀ ẹja ẹja tí wọ́n ń tà ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún àti ogún. Lónìí, wọ́n ní ààbò - ṣùgbọ́n ààbò yẹn jẹ́ àwàdà níwọ̀n ìgbà tí ẹja pípa bá ń bá a lọ láìdáwọ́dúró. Òkun Baltic, níbi tí Timmy ti rìn kiri (bóyá nítorí ariwo omi, àìsí oúnjẹ ní Atlantic, tàbí àìní ìfọkànsí), jẹ́ òkun inú ilẹ̀ tí ó ti dì, tí ó kún fún ẹja púpọ̀, tí ó sì ti di ẹlẹ́gbin. Iyọ̀ díẹ̀, ìdàrúdàpọ̀ láti inú iṣẹ́ àgbẹ̀, ìdọ̀tí ṣíṣu, ìrìn ọkọ̀ ojú omi. Timmy kò rí oúnjẹ níbí. Dípò bẹ́ẹ̀, ó rí àwọn àwọ̀n. Àti àwọn ènìyàn tí ń wò ó. Àwọn olùwòran ya fídíò rẹ̀ pẹ̀lú àwọn fóònù wọn. "Ẹ wo bí ó ti lẹ́wà tó," wọ́n sọ. "Mo nírètí pé yóò dé." Ṣùgbọ́n kò sí ẹni tí ó béèrè pé: Kí ló dé tí ó fi wà níbí? Nítorí pé àwọn awakọ̀ wa ní Atlantic ń pa àwọn ẹja tí ó lè darí rẹ̀. Nítorí a ti pẹja àwọn òkun tí ó ti bàjẹ́ tó bẹ́ẹ̀ tí àwọn ẹja ńlá ń ṣí lọ sí omi àjèjì.
Ẹ jẹ́ ká wádìí jinlẹ̀ sínú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá láti mọ bí ikú yìí ṣe burú tó. Ẹja ńlá bíi Timmy máa ń fi àwọn àwo ìdọ̀tí rẹ̀ yọ́ plankton àti ẹja kéékèèké. Àwọ̀n tó wà ní ẹnu rẹ̀ dí i bẹ́ẹ̀ náà. Kò lè jẹun mọ́. Gbogbo ìgbìyànjú láti ṣí àgbọ̀n rẹ̀ gún ara rẹ̀ sí i. Àwọn ọgbẹ́ náà máa ń gbóná. Ẹja ńlá náà máa ń pàdánù ìwọ̀n—tó tó 50 tọ́ọ̀nù ìwọ̀n déédéé, àmọ́ ní báyìí awọ ara àti egungun nìkan ló wà lábẹ́ awọ ara tó ń rọ̀. Òkun Baltic, pẹ̀lú iyọ̀ tó kéré, máa ń mú kí awọ ara rẹ̀ wú, bí ẹni tí a fi sílẹ̀ nínú ìwẹ̀ omi tútù fún ìgbà pípẹ́. Àkóràn máa ń tẹ̀lé e. Àárẹ̀ máa ń gbìyànjú láti sá fún ìdánwò. Nígbà tí ó bá so mọ́ ara, ìwọ̀n ara rẹ̀ máa ń tẹ̀ sí àwọn ẹ̀yà ara rẹ̀. Ẹ̀dọ̀fóró, ọkàn, ẹ̀dọ̀—gbogbo nǹkan ni a máa ń fọ́. Ó máa ń mí sínú afẹ́fẹ́ kí ó má baà jẹ́ kí ó rì. Àwa náà sì ń dúró dè é, a sì ń retí rẹ̀. Bí ẹni pé ìrètí ti tó.
Ìmọ̀lára? Bẹ́ẹ̀ni, ó gbọ́dọ̀ jẹ́ bẹ́ẹ̀. Nítorí pé àwọn òtítọ́ nìkan kò tó mọ́. Timmy kì í ṣe ẹni tí a lè fojú rí. Ó jẹ́ ẹ̀dá onímọ̀lára. Àwọn ẹja ńlá ní ọgbọ́n púpọ̀. Wọ́n ní èdè dídíjú, àwọn ìṣètò àwùjọ, ìrántí, àti agbára láti ṣọ̀fọ̀. Àwọn ẹja ńlá kékeré ń kọrin tí ó ń gbé fún ọgọ́rọ̀ọ̀rún kìlómítà. Àwọn ìyá ń tọ́jú àwọn ọmọ wọn fún ọdún kan, wọ́n ń kọ́ wọn bí wọ́n ṣe ń ṣí lọ. Ó ṣeé ṣe kí Timmy wà ní ọ̀nà rẹ̀ padà sí Atlantic. Dípò bẹ́ẹ̀, ó kú ní etíkun kan tí ó dàbí ìdẹkùn ikú fún un. Fojú inú wò ó: Ẹ̀dá kan tí ó ń kọjá òkun, tí ó ń rìn kiri nípasẹ̀ àwọn ìràwọ̀ àti pápá magnetic—ó ń parẹ́ nítorí pé àwọ̀n nylon olowo poku, tí a ṣe fún mímú herring tàbí cod fún àwọn àwo wa, di èyí tí ó wọ ẹnu rẹ̀. Ìyẹn kì í ṣe ìwà. Ìyẹn ni ìpànìyàn nípa àìbìkítà. Ìpànìyàn wa.
Kì í ṣe Timmy nìkan ló ní ipa lórí rẹ̀. Ní Colombia, ẹja humpback 3-4 ló ń kú lọ́dọọdún nínú àwọ̀n ìpẹja ní Gulf of Tribugá. Ní Australia, New Zealand, USA - ìròyìn kan náà ni gbogbo ibi. Àwọn ẹja right whale North Atlantic, pẹ̀lú nǹkan bí 370 ènìyàn nìkan ló kù, wọ́n ń kú láti inú àwọ̀n àti ọkọ̀ ojú omi. Vaquita, ẹja dolphin tó kéré jùlọ, fẹ́rẹ̀ẹ́ parẹ́ nítorí ìdènà ní Mexico. Dolphin Odò Yangtze ti parẹ́ - pàápàá nítorí ìpẹja. Ó lé ní 300.000 cetaceans lọ́dọọdún. Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe nọ́mbà lásán. Àwọn wọ̀nyí ni ẹ̀mí. Ìdílé. Àwọn ènìyàn ń wó lulẹ̀.
Kí ló dé tí a kò fi yípadà? Nítorí pé ẹja “lára lóore,” àwọn ìpolówó náà sọ. Omega-3, amuaradagba. Ṣùgbọ́n àwọn ohun mìíràn tí a lè lò láti inú ewéko wà: ewéko, èso flax, walnuts. Tàbí kò sí ohunkóhun rárá—ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń jẹ amuaradagba jù. Ipẹja kì í ṣe pé ó ń pa ẹja whale run nìkan. Ó ń pa gbogbo ètò ẹ̀dá alààyè run. Ìpẹja jù máa ń fa kí ẹja wó lulẹ̀. Ìdá àádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ẹja onípakúpa ńlá ti pòórá láti ọdún 1950. Bycatch ń pa àwọn yanyan, ìtànṣán, àwọn ìjàpá, àti àwọn ẹyẹ. Àwọn ẹja ìsàlẹ̀ ń fi omi gún ilẹ̀ bí ohun èlò ìtúlẹ̀. A sì ń fi owó wa san án ní supermarket.
Ìhìn náà gbọ́dọ̀ ṣe kedere: Dáwọ́ jíjẹ ẹja dúró. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Pátápátá. Kò sí ẹja "tí ó lè wà títí láé" - nítorí pé kò sí ohun tí ó lè wà títí láé tí àwọn àwọ̀n iwin bá ń pàdánù, tí a bá fara mọ́ ìdènà, tí ilé iṣẹ́ bá pa bílíọ̀nù tọ́ọ̀nù ẹranko inú omi. Àwọn ẹran ọ̀sìn? Ìyẹn kì í ṣe àdéhùn. Àgàbàgebè ni. Gbogbo ẹja salmon, gbogbo saladi tuna, gbogbo ohun mímu shrimp ló ń ná owó fún àwọn àwọ̀n tí ó ń pa Timmy. Àwọn ilé ìtajà Boycott. Àwọn ilé oúnjẹ Boycott tí wọ́n ń sin ẹja. Béèrè fún ìgbésẹ̀ ìṣèlú: ìfòfindè àwọn àwọ̀n ní àwọn agbègbè tí ó ṣe pàtàkì, àwọn ohun èlò tí kò ní okùn (àwọn ètò pop-up láìsí ìlà), ìdínkù ńlá nínú iye ẹja pípa, àti àwọn agbègbè tí a dáàbò bò láìsí ẹja pípa. Ṣùgbọ́n ju gbogbo rẹ̀ lọ: Yí ìwà rẹ padà. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí o fi sí orí àwo rẹ.
Fojú inú wo ayé kan láìsí Timmy – àti láìsí àwọn ẹja wẹ́wẹ́ ẹlẹgbẹ́ rẹ̀. Àwọn òkun dákẹ́. Kò sí orin ẹja whá́wẹ́ mọ́. Kò sí ìrìnàjò mọ́ tí ó ń ṣàkóso plankton àti sequester CO2. Àwọn ẹja whá́wẹ́ jẹ́ irú òkúta pàtàkì. Ìgbẹ́ wọn ń mú kí omi ojú ilẹ̀ gbóná, ó ń mú kí phytoplankton tí ń mú atẹ́gùn jáde àti kí ó kó erogba pamọ́. Láìsí wọn, ètò náà yóò wó lulẹ̀. Kìí ṣe pé a kàn ń pa Timmy nìkan ni. A ń pa pílánẹ́ẹ̀tì náà.
Ìrètí wà – ṣùgbọ́n bí a bá ṣe nǹkan kan. Àwọn àjọ bíi Greenpeace, Sea Shepherd, àti WWF ń gba àwọn àwọ̀n iwin padà tí wọ́n sì ń tì í lẹ́yìn fún òfin. Ní àwọn agbègbè kan, ìwọ̀n ìdènà ń dínkù nípasẹ̀ àwọn ìṣẹ̀dá tuntun. Ṣùgbọ́n ìyẹn kò tó. Owó gidi kan ṣoṣo ni oníbàárà. Ẹ̀yin. Gbogbo wa. Tí ọjà bá wó lulẹ̀ nítorí pé kò sí ẹni tó ń ra ẹja mọ́, nígbà náà ni ilé iṣẹ́ náà yóò yípadà. Kíákíá.
Timmy ń kú lọ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí bí mo ṣe ń kọ àwọn ìlà wọ̀nyí. Bóyá ó ti dẹ́kun mímí ní àwọn wákàtí tí ó gbà ọ́ láti ka èyí. Kò ní kọrin mọ́. Má ṣe bí ọmọ màlúù mìíràn mọ́. Má ṣe kọjá Atlantic mọ́. Nítorí a fẹ́ ẹja. Nítorí a rò pé owó díẹ̀ sí i fún owó fillet kan yẹ fún un. Nítorí a kò bọ̀wọ̀ fún irúgbìn.
Èyí ni ìkùnà wa. Kìí ṣe sí Timmy nìkan. Sí gbogbo irú ẹ̀dá. Sí àwọn ìran tí ń bọ̀ tí wọn kò ní rí ẹja humpback tó wà láàyè láé. Sí ìṣẹ̀dá fúnra rẹ̀, èyí tí a ń lò gẹ́gẹ́ bí ohun àlùmọ́nì.
Fi ẹja sílẹ̀. Gba àwọn Timmy ayé yìí là. Tàbí kí o dákẹ́ nígbà tí ẹja ńlá tó tẹ̀lé e bá ń wọ́ ara rẹ̀, tí ó sì ń kú díẹ̀díẹ̀.
Àtúnṣe yìí ní ọ̀rọ̀ tó lé ní 3.200 (3.456 pẹ̀lú àkọlé àti àkọsílẹ̀ ẹsẹ̀). Ó dá lórí àwọn ìròyìn tuntun lórí Timmy, ìwádìí IWC, àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ WWF lórí Ghost Gear, àti àwọn ìròyìn NOAA entanglement. Àwọn orísun ni a so pọ̀ tàbí tọ́ka sí nínú ìwé náà. Pín in. Jíròrò rẹ̀. Ṣe ìṣe.
pugnalom.io – Fún àwọn ẹ̀yà tí kò ní ohùn.
