Ìṣẹ̀dá gáàsì tó pọ̀ jùlọ nínú àwọn ẹja ńlá bíi Timmy, èyí tó lè fa ìwúwo àti ìyapa lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan nínú òkú, ló ń fa èyí tó pọ̀ jùlọ . Ọ̀nà ìṣiṣẹ́ ara tí kò ṣeé lò fún ìṣẹ̀dá ara yìí ti methanogenic archaea jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìgbésẹ̀ ìkẹyìn nínú ìbàjẹ́ àwọn microbial, ó sì ni ó ń fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ methane (CH4) tí a ń ṣe.
Kí ni methanogenesis?
Methanogenesis jẹ́ ìṣẹ̀dá methane nípa lílo methanogenic archaea – àkójọ àwọn ohun alààyè tí ó wà lára àwọn ohun alààyè tí ó pẹ́ jùlọ ní ayé. Wọ́n ń gba agbára nípa yíyí àwọn ohun èlò ìpìlẹ̀ bíi hydrogen (H2), carbon dioxide (CO2), acetate, formate, tàbí methyl padà lábẹ́ àwọn ipò anaerobic tí ó dájú.
Àwọn ìṣesí tó ṣe pàtàkì jùlọ ni:
- Metanogenesis hydrogenotropic (ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ jùlọ nínú òkú ẹja):
4 H2 + CO2 = CH4 + 2 H2O
A ṣe agbekalẹ iṣe yii nipasẹ archaea gẹgẹbi Methanobacteria, Methanococcus oder Methanosarcina ti ṣe àtúnṣe. - Iṣẹ́ acetoclastic methanogenesis:
CH3COO- + H+ = CH4 + CO2
Níbí, a pín acetate sí tààrà sí methane àti carbon dioxide. - Methylotropic methanogenesis:
Láti inú methanol, methylamine tàbí dimethyl sulfide.
Àwọn ìlànà wọ̀nyí máa ń wáyé ní àyíká tí afẹ́fẹ́ kò ti ní atẹ́gùn, bí irú àwọn tí ó máa ń yára dàgbà nínú ara ẹja whale lẹ́yìn ikú rẹ̀.
Ilana inu oku ẹja whale
Lẹ́yìn ikú ẹja whale kan (fún àpẹẹrẹ, ẹja humpback whale "Timmy"), atẹ́gùn díẹ̀ nínú àsopọ̀ ara rẹ̀ máa ń dínkù kíákíá. Ní àkọ́kọ́, àwọn bakitéríà oníyọ̀ (Clostridia, Bacteroides, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) máa ń jẹ ẹ́ níyà, wọ́n máa ń fọ́ àwọn protein, ọ̀rá, àti carbohydrates sí àwọn acids organic, alcohols, hydrogen, àti carbon dioxide.
Àwọn ọjà ìfọ́pọ̀ wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun èlò ìṣàn fún archaea methanogenic. Pàápàá jùlọ nínú àwọn àsopọ ọ̀rá àti ìfun, a ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ hydrogen àti acetate, èyí tí archaea ń yípadà sí methane.
Ìpele ńlá ti blubber ninu ẹja humpback kan – to 30% ti iwuwo ara rẹ̀ – pese ipilẹ̀ ńlá fun lipolysis. Awọn acids ọra ti a tu silẹ lati inu ilana yii ni a fi agbara mu nipasẹ awọn kokoro arun si acetate ati hydrogen, eyiti a lẹhinna ṣe ilana si awọn agbo ogun methanogenic. Eyi ṣalaye idi ti awọn ẹja nla fi n ru soke pupọ.
Igba akoko
- Awọn wakati akọkọ si awọn ọjọ: Àkóso àwọn bakitéríà oníyẹ̀fun, ìṣẹ̀dá gáàsì àkọ́kọ́ (pàtápátá CO2 àti H2).
- Láti ọjọ́ kẹta sí ọjọ́ kejeMétánésínì di alágbára. Ìṣẹ̀dá mẹ́tánénì pọ̀ sí i gidigidi.
- Lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ 1-3Àkójọpọ̀ gáàsì tó pọ̀ jùlọ. Ìfúnpá náà lè dé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀pá.
- Da lori iwọn otutuNí ìwọ̀n otútù 10–20°C (tí ó wọ́pọ̀ fún Òkun Àríwá àti Baltic), iṣẹ́ náà lọ́ra ju ti omi gbígbóná lọ.
Awọn okunfa ti o ni ipa
- Ìwọ̀n ẹja whaleBí ẹranko náà bá ṣe tóbi tó, bẹ́ẹ̀ náà ni bíómàsí rẹ̀ ṣe pọ̀ tó, bẹ́ẹ̀ náà ni pípadánù ooru náà ṣe ń dínkù – èyí sì ń yọrí sí methanogenesis tó gùn jù àti tó lágbára jù.
- WassertemperaturOoru n mu gbogbo awọn oṣuwọn iṣelọpọ yara.
- Ipo ilera ti tẹlẹÀkóràn tàbí ìpalára lè mú kí ìṣàn àwọn bakitéríà pọ̀ sí i ní gbogbo ìgbà ayé ènìyàn.
- Wíwà atẹ́gùnNínú àwọn ìpele omi jíjìn tàbí nígbà tí ẹrẹ̀ bá ń yọ́ kíákíá, òkú náà máa ń wà ní àìlera fún ìgbà pípẹ́.
Abemi pataki
Àwọn òkú ẹja Whale ("Ìṣàn omi Whale") jẹ́ àwọn ètò ìṣẹ̀dá pàtàkì lórí ilẹ̀ òkun. Methanogenesis ń ṣe àfikún sí ìdàgbàsókè ètò ìṣẹ̀dá àwọn kòkòrò àrùn àrà ọ̀tọ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún, èyí tí ó ń bọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀yà pàtàkì - láti àwọn aṣọ ìbora bakitéríà àti mussels títí dé àwọn kòkòrò àrùn.
Sibẹsibẹ, lori ilẹ tabi ni awọn omi eti okun ti ko jin, iṣelọpọ gaasi jẹ ipenija ti o wulo. Awọn gaasi ti o nbọ (paapaa methane ati hydrogen sulfide) kii ṣe pe o fa wiwu nikan, ṣugbọn o tun le jẹ majele.
ipari
Methanogenesis jẹ́ ìlànà pàtàkì nínú ìṣẹ̀dá kẹ́míkà tó ń fa kí àwọn ẹja ńlá bíi "Timmy" bú gbàù kí wọ́n sì bẹ́. Ó jẹ́ apá àdánidá ti ìbàjẹ́ ara àti àpẹẹrẹ tó yanilẹ́nu nípa ìṣiṣẹ́ ara tó pọ̀ ti àwọn ohun alààyè kódà lẹ́yìn ikú ara.
Fún àwọn òṣìṣẹ́ pajawiri àti gbogbo ènìyàn, èyí túmọ̀ sí pé: Àwọn òkú ẹja ńlá tí ó ti hó gbọ́dọ̀ jẹ́ láti ibi tí ó jìnnà réré, àwọn òṣìṣẹ́ tó péye nìkan ló gbọ́dọ̀ máa tọ́jú wọn. Àwọn ìlànà kẹ́míkà ni a lóye dáadáa, ṣùgbọ́n a kò lè dènà wọn - wọ́n jẹ́ ara ìyípo àdánidá ti ẹ̀dá inú omi.
