
Izici zemvelo ezifana nezinhlayiya, umsindo, ukushisa, nobuthi bemvelo kwandisa kakhulu ingozi yesifo senhliziyo nemithambo yegazi, okuyimbangela ehamba phambili yokufa emhlabeni wonke. Ukubuyekezwa kwethimba labacwaningi bamazwe ngamazwe kubonisa ukuthi lokhu kuvezwa kuyingozi ikakhulukazi uma kwenzeka kuhlangene. Ososayensi bagcizelela ukuthi zonke izici zemvelo kanye nokusebenzisana kwazo-okuthiwa i-multimodal exposome-kufanele kubhekwe eduze kakhulu lapho kwakhiwa izinyathelo zokuvimbela.

Izifo zenhliziyo nemithambo yegazi njengokuhlasela kwenhliziyo, unhlangothi, umfutho wegazi ophakeme, nokuhluleka kwenhliziyo yizona zimbangela ezivame kakhulu zokufa emhlabeni wonke futhi zenza cishe amaphesenti angu-40 akho konke ukufa eJalimane. Ngaphezu kwezici eziyingozi ezaziwa kakhulu njengokukhuluphala, ukubhema, nokungazivocavoci, ukungcoliswa kwemvelo kudlala indima ebaluleke kakhulu. Umsindo wethrafikhi wenza kusebenze ama-hormone okucindezeleka, aphazamise ukulala, futhi kubangele umfutho wegazi ophakeme nokuvuvukala kwemithambo. Izinhlayiya zothuli ezicwebezelayo zingena egazini zidlula emaphashini, zikhuthaze ingcindezi ye-oxidative futhi zibe nomthelela ku-arteriosclerosis. Amagagasi okushisa, akhuliswa iziqhingi zokushisa zasemadolobheni, athinta ikakhulukazi abantu abadala nalabo abanesifo senhliziyo futhi andisa ingozi yokuhlaselwa yinhliziyo nokushaywa unhlangothi. Ukungcola okufana nezibulala-zinambuzane, izinsimbi ezisindayo, namakhemikhali aphikelelayo avela enhlabathini nasemanzini angena emzimbeni ngokudla namanzi okuphuza, okwandisa ukuvuvukala nokuphazamisa ukusebenza kwemithambo.
Inhlanganisela yalokhu kuchayeka ibaluleke kakhulu, njengoba ikhulisa imiphumela elimazayo. Umsindo ukhulisa imiphumela yezinto ezingcolisa umoya, futhi ukushisa kwandisa ukulimala kwemithambo ebangelwa ubuthi. Lokhu kusebenzisana kuholela ezinqubweni zebhayoloji ezifana nengcindezi ye-oxidative kanye nokungasebenzi kahle kwe-endothelial, okuyizandulela zokuhlaselwa yinhliziyo nokushaywa unhlangothi. Umqondo we-multimodal exposome unikeza indlela yokuhlaziya lobu budlelwano obuyinkimbinkimbi kuyo yonke impilo ukuze kuthuthukiswe amasu okuvimbela okuhlosiwe. Imithetho eqinile yezemvelo nomsindo yokuvikela, ukuhlelwa kwedolobha okusimeme, nengqalasizinda eluhlaza kunganciphisa umthelela wezicindezelo zemvelo. Ithimba labacwaningi lihlanganisa ochwepheshe baseMainz, Copenhagen, Munich, Barcelona, Edinburgh, naseBoston.
Ukushicilelwa kwangempela
UMünzel T, Kuntic M, Lelieveld J, Daiber A nabanye. Isitatimende esiphelele sokubuyekezwa/sochwepheshe mayelana nezici eziyingozi zemvelo zesifo senhliziyo. Ucwaningo Lwezinhliziyo 2025. https://doi.org/10.1093/cvr/cvaf119
Funda futhi
Ukurekhodwa okunganele kokugxila kwamakhemikhali kwenza ukuhlola ubungozi kube lula | I-Pugnalom

