Utshintsho lwemozulu lutshintsha ngokumangalisayo ukuhamba kwezinto kwi-Arctic

yi | Aprili 14, 2025
Iikhredithi: DSD, iipexels

ITranspolar Drift, umsinga omkhulu wolwandle, yindlela ebalulekileyo yothutho lwamanzi ahlaziyekileyo kunye nezinto ezisemhlabeni kuLwandlekazi lweArctic. Lo mphezulu wangoku awumiliseli nje kuphela i-ecosystem yepolar kodwa ukwaphembelela ukujikeleza kolwandle. Iqela lophando lwamazwe ngamazwe elikhokelwa yiYunivesithi yaseBristol, kunye nabalingani bamazwe ngamazwe, kuquka iYunivesithi yaseKiel (CAU) kunye ne-Alfred Wegener Institute, i-Helmholtz Centre yePolar and Marine Research (AWI), ngoku ibonelele ngolwazi olungaziwa ngaphambili kwiindlela zokuthutha apho izondlo kunye nokungcola, umzekelo, ukufikelela kwi-Arctic ukusuka kwimilambo yaseSiberia.

Iikhredithi: DSD, iipexels
Iikhredithi zeDSD pexels

Iziphumo ziphakamisa iinkxalabo ezintsha malunga nokwanda kokusasazeka kwezinto ezingcolisayo kunye neempembelelo zabo ezinokubakho kwi-ecosystem eethe-ethe ye-Arctic ebusweni benguquko yemozulu eqhubekayo.

Olu phononongo lutsha lusekelwe kwiziphumo zohambo lwe-MOSAiC - uhambo olukhulu lwe-Arctic ukuza kuthi ga ngoku, apho inqanawa yophando yaseJamani i-POLARSTERN yahamba ikhenkceza elwandle unyaka wonke. Abaphandi banikezela ngomfanekiso ochanekileyo wendlela esebenza ngayo into ebizwa ngokuba yiTranspolar Drift kwaye zeziphi izinto ezahlukeneyo ezichaphazela lo msinga ubalulekileyo we-Arctic - kubandakanya ukunyuka kwamaqondo obushushu, okunokwandisa ngakumbi ukusasazeka kwezinto ezingcolisayo . Ukuthuthwa kwe-Arctic kuchaphazela ukusasazeka kwezinto zendalo ezifana nezondlo, izinto ezilandelelanayo, iigesi, kunye nezinto eziphilayo, kunye nezinto ezingcolisayo ezifana nee -microplastics kunye neentsimbi ezinzima. Ezi zinto zingcolisayo zingena kuLwandlekazi lwe-Arctic oluphakathi ukusuka kwiinkqubo zomlambo waseSiberia kwaye ziqhubeke ziye kwiNorth Atlantic. Zonke ezi zinto zichaphazela iinkqubo ze-biogeochemical kunye ne-ecosystems kwi-Arctic, ngelixa amanzi acocekileyo ngokwawo etshintsha ukujikeleza kolwandle.

Ngenxa yokuba uLwandlekazi lweArctic luyinkqubo eguquguqukayo ngokukodwa, izinto ezingcolisa umlambo azilandeli indlela efanayo. Endaweni yoko, bathatha iindlela ezahlukileyo, ezahluka-hlukeneyo ngamaxesha onyaka ezigqitywe kukutshintsha kweemeko zeeshelufu, imisinga yolwandle, kunye nokwakheka, ukukhukuliseka, kunye nokunyibilika komkhenkce wolwandle. Oku kukhokelela kukwabiwa kwakhona okukhawulezileyo nokunabileyo kokubini kungcoliseko lwendalo kunye nezinto eziyingozi. "Siye saqaphela utshintsho oluphawulekayo ekubunjweni kwamanzi omlambo waseSiberia ecaleni kweTranspolar Drift - isibonakaliso esicacileyo sokusebenzisana okunamandla kakhulu. Ukuguquguquka kwexesha lonyaka kwigalelo lomlambo kunye nokujikeleza okuguquguqukayo kwishelufu yaseSiberia kuqhuba ukuhluka komhlaba wolwandle, ngelixa intsebenziswano phakathi komkhenkce wolwandle kunye nolwandle ikhulisa ngakumbi ukuhanjiswa komlambo i-pollutants. Laukert, uMarie Curie Postdoctoral Fellow in Chemical Oceanography kwiYunivesithi yaseBristol (UK) kunye neWoods Hole Oceanographic Institution (USA).

"Enye into ephambili efunyenweyo yindima eqhubekayo esebenzayo ye-ice ice eyenza kunye neTranspolar Drift-kungekhona nje njengendlela yokuthutha, kodwa njenge-arhente esebenzayo yokwabiwa kwezinto eziphathekayo. Ngokungafaniyo nobuninzi beqhwa lolwandle oluselunxwemeni, lo mkhenkce wolwandle uthatha izinto ezivela kwimilambo emininzi ngexesha lokukhula kwayo, ukwenza imixube enzima yezinto ezihanjiswa kumgama omde, "utsho uLaukertel, ugqirha wakhe, emva kophando lweYunivesithi yaseKii. I-GEOMAR Helmholtz Centre ye-Ocean Research Kiel kunye neYunivesithi yaseDalhousie (eCanada).

Ukucacisa ezi ndlela zothutho zintsonkothileyo, iqela lophando lwamazwe ngamazwe lihlalutye isotopes yeoksijini, i-neodymium, kunye nezinto ezinqabileyo zomhlaba kwiisampulu zamanzi olwandle, umkhenkce wolwandle, kunye nekhephu, lisenza isethi yedatha ye-geochemical. Le "fingerprint" ye-geochemical yavumela abaphandi ukuba balandele imvelaphi yezinto ezithuthwa emilanjeni kwaye baphinde baqulunqe uphuhliso lwabo ekuhambeni konyaka kumbindi we-Arctic Ocean.
"Iziphumo zibonisa uqwalaselo olukhethekileyo lonyaka. Ngaphambili, sasinedatha yasehlotyeni kuphela, njengoko uhambo oluya kwiqhwa lasebusika lwalunzima kakhulu kwaye luchitha ixesha elide. Ezi datha eziqhubekayo, ezidibeneyo ezivela kwi-Arctic zibonelela ngengqiqo ebalulekileyo eyandisa kakhulu ukuqonda kwethu inkqubo yolwandle enzima kakhulu kunye nokuphuhliswa kwayo kwexesha elizayo, "utsho umbhali-mbhali uDkt Dorothea Bauch University.

Njengoko umkhenkce wolwandle lwasehlotyeni uqhubeka uhlehla ngenxa yokunyuka kwamaqondo obushushu, ukujikeleza kunye neepateni zokukhukuliseka nazo ziya zitshintsha. "Olu tshintsho lunokuchaphazela ngokusisiseko ukuhanjiswa kwamanzi ahlambulukileyo kunye nezinto zomlambo kwi-Arctic - kunye nemiphumo ede kakhulu ye-ecosystems, imijikelezo ye-biogeochemical, kunye ne-ocean dynamics," wongezelela umbhali-mbhali uProf.

Iziphumo zophando zikwacela umngeni kwingcinga ekudala ikho yokuba iTranspolar Drift 'libhanti lokuhambisa' elizinzileyo lamanzi omlambo. Nangona yachazwa okokuqala nguFridtjof Nansen kuhambo lwakhe oludumileyo lweFram ngeminyaka yoo-1890, ngaphezulu kweminyaka eli-130 kamva, iziphumo ezitsha zibonisa ukuba iTranspolar Drift iyaguquguquka kakhulu esithubeni nakwixesha.
"Nangona uphononongo lwethu lungakhange lujongane nongcoliseko lomntu ngamnye, lukhanyisela iindlela zothutho ezisisiseko, inyathelo elibalulekileyo ekuqikeleleni indlela i-Arctic solute transport eya kutshintsha ngayo phantsi kobushushu behlabathi. Ukuba naloo nto yangoku engumfuziselo inamandla kakhulu, ngoko ke yonke i-Arctic Ocean inokutshintsha kakhulu kwaye isengozini kunokuba bekucingelwa ngaphambili, "ushwankathela uDkt Laukert.

Ushicilelo lokuqala

ULaukert, G., uBauch, D., uRabe, B., et al. (2025). Iindlela ezitshintshayo zomkhenkce ukuya kolwandle ecaleni kweTranspolar Drift zandisa ukusasazeka kwezinto zaseSiberia. Nature Communications, 24, 28391.

Funda kwakhona

Ukwandisa ngokukhawuleza imisebenzi yemizi-mveliso kwi-Arctic | Pugnalom

Ukufa kweArctic kunye neentlekele zendalo: Uphononongo lubonisa iziphumo ezibi | Pugnalom

I-avatar yombhali
ILabNews Media LLC
LabNews: Biotech. Impilo yeDijithali. IiSayensi zoBomi. Pugnalom: Iindaba zokusingqongileyo. ULondolozo lweNdalo. Imo iyatshintsha. augenauf.blog: Sijonga ukuphathwa gadalala